|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
چنانچه بخواهيم از طراحي و دنياي پيچيده و در عين حال جذاب آن سخن بگوئيم ، آنچه بدست مي آيد كوهي از دست نوشته ها در مورد اين درياي بيكران است . شايد به جرأت بتوان گفت آنچه مايه حيات و زنده ماندن و جذابيت فرش شده است طرحهاي بديع و دلفريب آن است كه چون ريشه اي محكم و استوار در سرتاسر تاريخ موجوديت آن تمامي پيكره اش را در بر گرفته و تا به حال در مقابل تمامي مشكلات اقتصادي و اجتماعي همواره سربلند و سرافراز ، تاريخ قومي و فرهنگي كشورمان را حفظ كرده است .اگر چه سابقه توليد فرش طرح دار به فرش پازيريك مي رسد ولي در طول زمان نزديك به 12 قرن پديده اي كه بتوان در قياس با طراحي شناخته شده فرش ، نامي به آن داد سراغ نداريم .اگر فرض كنيم فرش همواره در اين سالها در ايران وجود داشته ، قاعدتا طرحهاي منقوش بر روي آن به موازات ساير نقوش و طرحهاي موجود بر روي ساير توليدات صنعتي نظير سفال و پارجه و ابزار ديگر ، حركت مي كرده است .پس از تجديد حيات نقوش و انگاره هاي باستاني و اسطوره هاي ايراني ، در غالب تازه هاي از راه رسيده مينياتور در قرن هفتم ، در دوراني كمتر از يك قرن ، پديده زيبا و چشم نوازي بنام نقوش ايراني شكل گرفت . اين نقوش در اوايل كه زنداني كتابها بود ، به زودي بدليل زمينه مساعد فرهنگي بر سطح ديگر كالاها و توليدات آن زمان گسترش يافت . چيزي نگذشت كه نمونه كمال يافته ، غني و پر توان آن را بر گستره مساعدي نظير فرش يافتيم . نقوش شكسته و ساده در فرش هاي زمان ايلخانيان به زودي با بهره گيري از خلاقيت و پويايي ناشي از قدرت فرهنگي ايران به طرحهاي پر از پيچش و زيباي دوران صفوي تحول يافت. آنچه در دوران صفوي بدست هنرمندان ايراني با استفاده از مايه غني طرحهاي ايراني شكل گرفت ، همواره و براي هميشه اين هنر را در اوج هنرهاي سنتي ايران قرار داد . كرمان از گذشته دور ، بعنوان يكي از شهرهايي بوده كه در ابداع نقشهاي گوناگون مقام اول را داشته است، بطوريكه هم طراحان توانستند طرحهاي زيادي را بوجود آورند، و هم طرحهاي پيشنهادي در سراسر دنيا را به تصوير كشند . طراحان كرمان نقشه هاي خود را در اندازه هاي تمام قد ،يك دوم ، يك چهارم و يك هشتم ترسيم مي كردند . ناگفته نماند كه اوايل نقشه ها را مي كشيدند و خانه هاي مربعي روي آنها با دست كشيده مي شد و اين براي بافنده مشكلاتي همچون خرابي طرح نسبت به گره بود . تا اينكه هنرمنداني همچون محسن خان شاهرخي نقاش ، سبك نقطه زني را ابداع و از همان زمان نقشه به همين شكل نقاشي و طراحي مي شد. هنرمندان طراح فرش استان كرمان را مي توان به ترتيب زير نام برد . استاد حسين كرماني وي از جمله بافندگان طراز اولي است كه بيشتر به بافت قاليچه هاي گلدار و گلداني مبادرت مي نموده است . در سال 1277 يك فرش به اندازه 610*309 يانت با 45 گره در 10 سانتي متر دسته هاي گل سرخ در داخل گلدانهايي به اشكال مختلف تمام فرش را زينت بخشيده به نحوي كه تنوع در ارائه شكل گلدانها ، قالي را از يكنواختي بيرون آورده است . اين قالي از جمله قديمي ترين قاليهاي كرمان محسوب مي شود . استاد قاسم خان برخلاف تصور بسياري كه فكر مي كنند تبريزي ها ابداع گر فرشهاي تصويري هستند بايد گفت بافندگان كرمان از جمله اولين كساني هستند كه به بافت فرشهاي تصويري اقدام نمودند . از جمله بافندگان قديم كه به بافت فرشهاي تصويري مبادرت مي ورزيده و درحال حاضر قطعاتي از فرش هاي اين بافنده در موزه فرش ايران موجود است ، مي توان از استاد قاسم كرماني نام برد و يك نمونه از قاليهاي تصويري وي در اندازه 256*205 سانتي متر برابر با 62 گره در 10 سانتي متر در موزه فرش ايران مضبوط است و در آن تصوير تاج پادشاهي شاهپور دوم پسر اردشير بابكان مي باشد و اشعاري در ستايش شاهپور دوم و اردشير در قالبهايي كه در حاشيه به چم مي خورد قرار داده است . استاد محسن خان شاهرخي نسل بزرگ نقاشان كرمان با محسن خان آغاز مي شود كه به سال 1248 هجري قمري به جهان آمد و هشتاد سال بزيست و در سال 1330 هجري قمري روي در نقاب خاك كشيد . محسن خان كه تا سال 1315 هجري قمري در كار نقاشي و مينياتوري و قلمدان سرآمد بود در اين سال يكي از نخستين نقشه هاي قالي كرمان را پديد آورد و تا آستانه مرگ قلم از كف ننهاد . استاد حسن خان شاهرخي حسن خان پسر محسن خان شاهرخي و شاگرد وي بود كه در سال 1329 خورشيدي به سن 82 سالگي در گذشت ، بعنوان معلم و استاد دوم نقاشان قالي كرمان است كه بيش از هزار نقش قالي ابداع كرد كه بدبختانه بيش از 50 نقش از وي باقي نمانده است . استاد احمد خان شاهرخي وي بعنوان يكي از طراحان برجسته فرش كرمان مي باشد و طرح معروفي بنام محرابي كه با گل هاي رنگارنگ چند پر طراحي شده است ، كار وي مي باشد استاد هاشم خان شاهرخي پس از احمد خان ، هاشم خان شاهرخي روي طرحهاي فرش كار كرد . شاهرخي دوم استاد محمدعلي شاهرخي ، حسين خان شاهرخي و عشرت شاهرخي و حسن خان بعنوان طراحان فرش ادامه دهنده راه محسن خان شاهرخي مي باشند . زمان خان ميرحسيني برجسته ترين شاگرد حسن خان ، زمان خان ميرحسيني است كه در سال 1304 خورشيدي در پنجاه سالگي جهان را بدرود گفت . ساير طراحان بعد از زمان خان ميسرجاني به شرح زير مي باشند : - حسين رسولي - محمد رسولي - احمد رسولي - عزيزاله بهارستاني - غلامحسين بهارستاني - اكبر بهارستاني - استاد كاظم - ميرزا عبدالحسين ميسرجاني - مرتضي ميسرجاني - مصطفي ميسرجاني - شيخ رمضان ميسرجاني - حاجيه شوكت ميسرجاني - رسول ميسرجاني - رسول ميسرجاني - حسن تجربه كار - اكبر تجربه كار - عباس نمازيان - محمدعلي نمازيان - علي صوتي - حسن صوتي - علي صاحب الزماني - مرتضي مهدوي -حاج عبدالكريم مهدوي - احمد ايرانمنش - حسين واعظي - ماشاءا... خان افغان زاده - عباس نژادسروري - حسين بهزادي - جواد بهزادي - اصغر كارآموز - علي هنري - جواد هنري - احمد ارجمند كرماني - محمد حسين عاطفي فرد - اكبر صادقي - حسن ثمرخي - استاد كاظم - احمدعلي خان كربلايي - اكبر فدايي - حاج محممد جعفر - رضا بهره مند - محمد علي محدث زاده - علي ثمرخي - سليمان حيدري دلفاردي - علي ولي بحريني - منوچهر دادگر - محمد حسين عاطفي فر - اكبر كاشي - شكرا... رامشك - حبيب ا.. دخيلي - محمد علي نقي - سعيد تجربه كار - ماشاءا.. افصح - قاسم ميرزايي - تقي تجلي - فتح ا.. طالبي - سليمان حيدري - مهدي رضا زاده - مهدي مهرابي - حسن فاريابي - اكبر صافي - عباس آخوندزاده - يدا.. آخوند زاده - رمضان ولي نژاد - علي فرحبخش - مهدي اسدي - ميرزا حسين مهدوي - حسين فلاحي - مجيد كمالي - احمد عليخان - عباس ايرانمنش - احمد ايرانمنش - كربلايي اكبر فدائي - كاشي نقاش - حاج محمد جعفر - علي صوتي
اساتيدي كه هنوز در قيد حيات هستند عبارتند از : - احمد رسولي - احمد ايرانمنش - رشيد فرخي - سروري - علي صاحب الزماني - حسن صوتي - اكبر صادقي - حسن ثمرخي - عشرت شاهرخي - اكبر كاشي - جواد بهزادي - علي ولي بحريني - مصطفي ميسرجاني - عبدالحسين ميسرجاني - منوچهر دادگر - احمد افضلي
|