طراحي و نقش در فرش

شايد به جرأت بتوان گفت آنچه مايه حيات و زنده‌ ماندن و جذابيت فرش شده است ، طرحهاي بديع و دلفريب آن است كه چون ريشه‌اي محكم و استوار در سرتاسر تاريخ موجوديت آن ، تمامي پيكره‌اش را در بر گرفته و تا بحال در مقابل تمامي مشكلات اقتصادي و اجتماعي همواره سربلند و سرافراز ، تاريخ قومي و فرهنگي كشورمان را حفظ كرده است . لازم به ذكر است كه هنر طرح و رنگ فرش ، داراي ارج و منزلتي والا و جايگاهي رفيع در ميان هنرهاي دستي ايران است ، اما متأسفانه به اين هنر ديرينه و سنتي كشورمان بها و شأن كافي داده نشده است . از اين مهمتر ، غريب ماندن نام خالقان و هنرمنداني است كه چراغ ديدگانشان را ارزاني اين راه كردند و فانوس وجودشان گرمابخش طريق ساير طراحان بعد از خود شده است.

اين نكته مهم است كه تفحص و جستجو در حقايق هنرهاي سنتي ايران ، كاري بس دشوار است. علاقه و گرايش مردم به فرش در وهله اول، به رنگ و نقشه فرش است . زيرا طرح و رنگ ، علاوه بر زيبائي هاي ظاهري خود ، در برگيرنده بسياري از آثار فرهنگي و هنر كشورمان است .

ايران را زادگاه طراحي ناميده‌اند ، زيرا طراحي بخصوص طراحي قالي ، نوعي هنر است كه ايرانيان در آن موهبت خداداد و ادراك خاصي دارند. آنها بطور غريزي قادرند به هر موضوع يا نظريه‌اي شكل دهند و از آن طبق قواعد پذيرفته شده ، طرح يا نقشه‌اي تهيه كنند.

تحول و رونق قاليبافي و به تبع آن ابداع و چاپ اوراق نقشه با رجشمارهاي متفاوت موجب تسهيلات بسيار در امر طراحي قالي شد و طراحان ايراني با بهره‌گيري از عناصر و نگاره‌هاي ويژه‌اي كه براي قرنها ، منبع الهام هنرمندان بودند، طرحهاي متنوعي ارائه نمودند.

طرحهاي قالي بر حسب موضوع و گاه محل بافت ، اعم از شهري و روستايي نامهاي متفاوتي را به خود اختصاص داده‌اند ، ‌كه تاحدودي ويژگيهاي طرحهاي اصلي را بيان مي‌دارند، گرچه اين نامها در نقاط مختلف داراي اسامي متفاوتند، اما در فرهنگ فرش دستباف ، در گروههاي مجزا طبقه‌بندي شده‌اند.